ممیزات حقوق مؤلف در فضای مجازی

محمد‌هادی میرشمسی[۱]

فاطمه مهدی­برزی[۲]

 

چکیده

  تردیدی نیست که حمایت از کپی‌رایت به خصوص در فضای رو به رشد مجازی نه تنها موجب حفظ حقوق مؤلف خواهد شد، بلکه تأثیر چشمگیری در جذب سرمایه گذاری خارجی، نوآوری و به اشتراک‌گذاری آثار به عنوان عواملی مؤثر در رشد و توسعه کشور خواهد داشت. با ورود آثار فضای فیزیکی به فضای مجازی، حقوق مادی و معنوی تعریف شده برای مؤلف در فضای فیزیکی به فضای مجازی تعمیم یافته است؛ با وجود این، ماهیت خاص فضای مجازی و ظهور آثار جدید در این فضا باعث گردیده که گستره حقوق مؤلف دستخوش تغییراتی شود. برای مثال در اتحادیه اروپا حق تکثیر، شمول گسترده‌تری یافته و تکثیر موقت را نیز در بر می‌گیرد و یا قانون آمریکا حق اجرای عمومی را محدود به آثار صوتی ضبط شده می‌نماید. حقوق معنوی مؤلف نیز در برخی نظام‌های حقوقی مانند ایران به صورت عام و در برخی دیگر مانند آمریکا فارغ از فضای فیزیکی یا مجازی به صورت خاص و صرفاً برای پدیدآورندگان آثار هنرهای تجسمی شناسایی شده‌است. استثنائات فضای مجازی نیز مشابه فضای فیزیکی است، اما حق تکثیر موقت یا ذخیره‌سازی به عنوان بخش جدایی‌ناپذیر از فرایند استفاده از اثر در فضای مجازی، به حوزه استثنائات حق مؤلف اضافه شده‌است. در پژوهش حاضر موضوع حقوق مادی و معنوی مؤلف در فضای مجازی و تمایز آن با فضای فیزیکی در سه حوزه قضایی ایران، آمریکا و اتحادیه اروپا مورد بررسی قرار می‌گیرد.

واژگان کلیدی: مالکیت فکری، حقوق مؤلف، حقوق مادی، حقوق معنوی، فضای مجازی

[۱] – استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

[۲] – کارشناس ارشد حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *