تأثیر انقلاب مشروطه بر نخستین نشریات کودک و نوجوان آن دوران

آسیه ذبیح نیا عمران [۱]

علی نجفی [۲]

چکیده

همز­مان با آغاز انتشار روزنامه‌ها و مجله‌هاي فارسي، سرپرستان و سردبيران اين نشريات براي افزايش مخاطبان خود به جلب خوانندگان نوجوان پرداختند و كوشيدند به بخشي از نيازهاي آنان پاسخ گويند، زيرا در ميان اين گروه سني از يك سو ميزان سوادآموزي رو به گسترش بود و از سوي دیگر شوق بيشتري به دانستن و آگاه‌شدن وجود داشت. از اين رو نشرياتي مانند تربيت، ادب، شكوفه و زبان زنان با آوردن مقاله‌هاي گوناگون درباره‌ی آموزشگاه‌هاي نو و دانستني‌هاي عمومي و علمي دانش‌آموزان را به خواندن روزنامه تشويق مي‌كردند. در پايان اين دوره، با گسترش مطبوعات و توجه روزافزون روزنامه‌نگاران به نسل نوجوان، در فاصلۀ بین سال‌هاي ۱۲۹۶-۱۲۹۹ ش، چهار مجله‌ی ويژه نوجوانان و چند نشریه‌ی ویژه کودکان منتشر شد که موضوع آن‌ها، بازتاب روشن نوخواهي و علم‌گرايي در ميان نسل کودک و نوجوان آن دوره است. بيشتر مطالب اين نشريات در زمينه‌هاي علمي و دانش همگاني نوشته شده‌اند. بخشي از ستون‌هاي اين نشريات به مقاله‌هاي بهداشتي اختصاص داده شده‌است. «ادبيات» در اين ميان جاي اندكي داشت. از ميان اين چهار نشريه، تنها مجله «الادب» رويكرد جدي به ادبيات داشته‌است. سه نشریه‌ی ديگر تنها چند شعر از شاعران گذشته‌ی ايران و يا مقاله‌هاي كوتاه ادبي به سبك كهن، چاپ کردند. نسبت به شناساندن ادبيات نو آن دوره و گسترش آن در ميان نسل کودک و نوجوان بي‌توجه بودند. هدف اصلي از بررسي اين چهار نشريه، يافتن نخستين نشانه‌هاي ادبيات روزنامه‌اي در ميان نشريات گروه سني کودک و نوجوان است. از اين رو در هر نشريه به ميزان مطالب ادبي، موضوع‌ها و گونه‌هاي آن و شكل طرح ادبيات براي مخاطبان، توجه شده‌است.

واژگان کلیدی: عصر مشروطه، صنعت چاپ، نشریۀ کودکان و نوجوانان

[۱]– دانشیار گروه زبان وادبیات فارسی دانشگاه پیام نور

[۲]– استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان همدان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *