الگویابی مطالعه تعامل انتخابات و رسانه در جمهوری اسلامی ایران

الگویابی مطالعه تعامل انتخابات و رسانه در جمهوری اسلامی ایران

 (با تأکید پوشش اخبار انتخابات ریاست جمهوری در صدا وسیما)

محمد بابایی[۱]

 

چکیده

مطالعه تعامل نظام سیاسی با نظام رسانه‌ای در ایران از جمله موضوعاتی است که با وجود اهمیت بالای آن در تبیین فرایندهای تعاملی متأثر از این دو حوزه؛ دچار ضعف مطالعاتی و ادبیاتی است. ضروت انجام مطالعات در این حوزه زمانی دوچندان می‌شود که در نظر بگیریم امروزه به واسطه افزایش نقش رسانه‌ها در فرایند سیاسی کشورها از جمله در جمهوری اسلامی، دستیابی به فهم و تبیینی دقیق هم از فرایند و هم از پدیده‌های سیاسی بدون در نظر گرفتن نقش رسانه‌ها، فهمی ناقص و تبیینی ناکامل خواهد بود. پدیده انتخابات (به مثابه بخشی از فرایند‌های نظام سیاسی) در ایران، ازجمله بسترهایی است که به واسطه فراهم‌سازی زمینه‌ای مناسب برای نقش آفرینی رسانه‌ها (به عنوان اصلی‌ترین مؤلفه نظام رسانه‌ای کشور) چگونگی و سازوکار تعاملی این دو حوزه را به روشن‌ترین وجه نمایان می‌سازد. با وجودیکه چنین بزنگاه‌هایی مکرر در ایران رخ می‌دهد (ایران یکی از پرانتخابات‌ترین کشورهای جهان است) اما از این نظر، کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. از این رو در مقاله حاضر تلاش می‌شود تا با تمرکز بر این بستر تعاملی، بتوان به درکی بهتر از سازوکار آن دست یافت. سؤال اصلی مقاله آن است که “تعامل رسانه‌ها با پدیده انتخابات در جمهوری اسلامی ایران از چه الگویی پیروی می‌کند و این الگو چه سازوکاری دارد؟ ” به عبارتی آیا می‌توان در مقاطع انتخاباتی با بررسی رابطه این دو، به الگویی مشخص و تبیین کننده از تعامل آنها دست‌یافت؟ فرضیه‌ای نیز که در این مقاله به آزمون گذاشته می‌شود این است که “به نظر می‌رسد نحوه عملکرد رسانه در تعامل با پدیده انتخابات، تا حد زیادی متأثر از نظام سیاسی و عوامل وابسته به آن است “. برای پاسخ به پرسش اصلی، مقاله از روش اسنادی برای گردآوری داده‌ها و از رویکرد توصیفی – تحلیلی برای تجزیه و تحلیل داده‌ها بهره خواهد گرفت. دستیابی و معرفی مدلی اولیه تحت عنوان ” مدل تولید محتوا”[۲] در رسانه‌های خبری، که بیانگر چگونگی و سازوکار تأثیرگذاری مؤلفه‌های نظام سیاسی بر نحوه بازنمایی پدیده انتخابات در رسانه ملی است، مهمترین یافته این مقاله خواهد بود.

واژگان کلیدی: نظام‌سیاسی، نظام رسانه‌ای، انتخابات، صداوسیما، مدل تولید محتوا

[۱]– استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی

[۲]– در این مقاله مفاهیم مدل و الگو با معنای یکسان بکار رفته‌اند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *